TIN TỨC - SỰ KIỆN

Bảng chữ cái Slavơ-Phát minh khoa học của nền văn minh nhân loại
Ngày đăng 25/05/2022 | 2:28 PM  | View count: 37

Người Bulgaria tự hào đã đóng góp vào nền văn minh của nhân loại hai tác phẩm văn hóa quan trọng: thứ nhất là Lịch Thái dương (Lịch cổ biểu đồ vàng) của người Bulgaria cổ đại được UNESCO công nhận là lịch cổ xưa chính xác nhất mà loài người biết đến; thứ hai là Bảng chữ cái Xlavơ.

Nhằm vinh danh hai anh em Cyril và Methodi đã sáng tạo ra bảng chữ cái Xlavơ, Bulgaria lấy ngày 24 tháng 5 là Ngày lễ quốc gia - “Ngày anh em Thánh Cyril và Methodi, bảng chữ cái, giáo dục, văn hóa Bulgaria và chữ viết Slavơ”. Cyril và Methodi được phong thánh vì đã có nhiều công lao trong việc truyền đạo và sáng tạo ra bảng chữ cái Slavơ. Họ còn được gọi là "Tông đồ của người Slavơ".

 

Cyril và Methodi sinh ra ở Thessaloniki (thành phố lớn thứ hai ở Hy Lạp và là thủ phủ vùng Macedonia) trong Thế kỷ thứ 9. Với sự giúp đỡ của người chú của họ, Cyril được học tại trường đại học Mganaura (ngôi trường danh giá nhất của đế chế Byzantine, nơi con cái của tầng lớp quý tộc được học hành) và Methodi nhận được công việc quản lý một khu vực gần Thessaloniki.

 

Cyril có khả năng nói cả tiếng Ả Rập và tiếng Do Thái. Năm 862, Hoàng tử của Moravia đã yêu cầu Hoàng đế Byzantine cử những đạo sĩ đến truyền giáo cho các thần dân Slavơ của mình. Cyril và Methodi được cử đi làm nhiệm vụ này. Trong thời gian làm nhiệm vụ, họ đã phát minh bảng chữ cái Glagolitic, với nhiệm vụ dịch Kinh thánh bằng tiếng Slavơ. Glagolitic là bảng chữ cái đầu tiên được sử dụng cho ngôn ngữ Slavơ.

 

Sau khi Cyril qua đời, Methodi tiếp tục công việc của mình giữa những người Slavơ với sự giúp đỡ của các đồ đệ. Tuy nhiên, tân Giáo hoàng cấm sử dụng tiếng Slavơ trong Nhà thờ nên Methodi phải chạy trốn đến Đế chế Bulgaria thứ nhất.

Glagolitic dựa trên các chữ cái Hy Lạp và rất khó sử dụng nên Clement của Ohrid, một đệ tử của Cyril và Methodi đã đơn giản hóa Glagolitic và do đó bảng chữ cái Cyrillic ra đời.

 

Để tưởng nhớ Cyril và Methodi, Thư viện quốc gia của Bulgaria ở Sofia mang tên họ. Một bức tượng của hai anh em được đặt ở phía trước của thư viện để vinh danh họ. Ngoài ra, trường đại học hiện đại đầu tiên của Bulgaria, Đại học Sofia, mang tên St. Clement của Ohrid.

 

Ngày 24 tháng 5 ở Bulgaria tổ chức lễ kỷ niệm để tri ân công lao của các nhà giáo dục Slavơ Cyril và Methodi cũng như nền giáo dục và văn hóa Bulgaria, bao gồm cả việc tạo ra bảng chữ cái Cyrillic trong trường văn học Preslav.

Bằng chứng về việc cử hành ngày lễ được tìm thấy trong biên niên sử Armenia từ năm 1813, nơi nó được đề cập về lễ kỷ niệm ngày 22 tháng 5 năm 1813 ở Shumen (Bulgaria). Trong sử học hiện đại người ta cho rằng lần đầu tiên trong thời kỳ Phục hung, ngày 11 tháng 5 năm 1851, tại trường giáo phận “Thánh Cyril và Methodi” ở Plovdiv theo sáng kiến ​​của Naiden Gerov đã tổ chức Lễ kỷ niệm Cyril và Methodi - những người sáng tạo ra bảng chữ cái Glagolitic.

Năm 1857, ngày lễ tôn vinh Cyril và Methodi tổ chức tại nhà thờ Bulgaria "St. Stephen" ở Constantinople. Năm 1858, tổ chức tại Plovdiv với một buổi lễ long trọng trong Nhà thờ Thánh Mẫu, nhà giáo Joakim Gruev đã đọc bài diễn văn giới thiệu về thân thế và sự nghiệp của Cyril và Methodi. Từ đó, lễ kỷ niệm được tổ chức hàng năm ở Shumen và Lom năm 1860, ở Skopje (Bắc Macedonia) năm 1862, ở Varna vào năm 1863. Lễ kỷ niệm Cyril và Methodi đã trở thành biểu hiện sáng ngời của bản sắc dân tộc, của sự tôn thờ giáo dục, khoa học và văn hóa của người Bulgaria.

 

Trong các cuộc đấu tranh giành độc lập của giáo hội từ đầu thế kỷ 19, các hoạt động kỷ niệm Cyril và Methodi là sự khích lệ cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Sau giải phóng năm 1878, lễ kỷ niệm Cyril và Methodi tại Macedonia và vùng Edirne là các cuộc biểu tình chống lại sự cai trị của Ottoman.

 

Qua nhiều thế kỷ, Cyril và Methodi đã trở thành biểu tượng của văn hóa Nga và khát vọng xã hội. Họ đã trở thành biểu tượng của sự phục hưng và giải phóng dân tộc của người Slavơ ở Cộng hòa Séc và các nước Slavơ khác. Dưới ảnh hưởng của giáo hội Bulgaria, họ được Giáo hội Chính thống và thế giới Slavơ coi là thánh, bao gồm cả ở Hy Lạp hiện đại. Vào cuối thế kỷ XX, Giáo hoàng John Paul II đã tuyên bố hai anh em Đức thánh Cyril và Methodi là “Thần hộ mệnh của châu Âu”. Hàng chục dân tộc, chủ yếu trong không gian văn hóa và chính trị Nga của thế kỷ XX, coi chữ Cyrillic như một chữ viết trong ngôn ngữ dân tộc của họ.

 

Ngày 24 tháng 5 được tổ chức ở nhiều quốc gia Nga, Ukraine, Belarus, Bắc Macedonia, Serbia, Montenegro, Cộng hòa Séc, Slovakia và các quốc gia Slavơ khác. Nó được tổ chức lần đầu tiên ở Nga vào năm 1986 (thuộc Liên Xô lúc bấy giờ) theo sáng kiến ​​của nhà văn Vitaly Maslov ở Murmansk là điểm cực bắc, nơi có tượng đài anh em Cyril và Methodi.

Ngày 24 tháng 5 là ngày lễ của chữ viết Slavơ và anh em Thánh Cyril và Methodi là một ngày lễ chính thức ở Bắc Macedonia, nơi nó được tổ chức tương tự như lễ kỷ niệm ở Bulgaria - với nhiều hoa, bài hát và lễ kỷ niệm của học sinh và sinh viên. Ở trung tâm của Skopje có các tượng đài mới được xây dựng để tưởng niệm Thánh Cyril và Methodi, cũng như các học trò của họ - Thánh Kliment Ohridski và Thánh Naum. Có những di tích hoành tráng như vậy ở Ohrid, nơi lưu giữ di tích của các học trò của Cyril và Methodi - Thánh Clement của Ohrid - người sáng lập Trường Văn học Ohrid, và Thánh Naum cho đến ngày nay.

 

Ở Cộng hòa Séc, ngày Cyril và Methodi là một ngày lễ chính thức vào ngày 5 tháng 7, ở cách Brno không xa, trên địa điểm của thủ đô Great Moravia, nơi chỉ còn lại một tu viện, hàng ngàn người tụ tập để kỷ niệm Ngày huynh đệ. Có một đài tưởng niệm Cyril và Methodi trên cầu Charles ở Prague, và trong nhà thờ Thánh Vitus ở thành phố Prague, tác phẩm của những người anh em thánh thiện ngang hàng với các tông đồ được tái hiện bằng kính màu.

Hàng năm vào ngày 24 tháng 5, một phái đoàn của Nhà nước Bulgaria đến viếng mộ Thánh Cyril trong nhà thờ “St. Clement” (San Clemente) ở Rôma, nơi các giáo sĩ Bulgaria cử hành nghi lễ và đã được Đức Giáo hoàng đón tiếp. Năm 2010, phụng vụ này lần đầu tiên được cử hành chung bởi các giáo sĩ Bulgaria và Nga.

 

Việt Nam và Bulgaria có quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác văn hóa lâu đời. Hàng vạn người Việt đã học tập, lao động và công tác ở Bulgaria, họ đã được học tiếng Bulgaria - chữ viết Xlavơ. Trong những năm qua, nhằm tri ân Nhân dân, Nhà nước và các Thầy, Cô giáo Bulgaria đã đào tạo hàng ngàn cán bộ khoa học, kỹ thuật và hàng vạn công nhân lành nghề cho Việt Nam, vào dịp Lễ kỷ niệm Ngày 24 tháng 5 hàng năm, các Hội hữu nghị Việt Nam - Bulgaria tại các tỉnh, thành phố ở Việt Nam thường tổ chức nhiều hoạt động văn hóa văn nghệ, giao lưu ẩm thực, các lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh, ngày thiết lập quan hệ ngoại giao…, góp phần không ngừng thắt chặt hơn nữa quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam và Bulgaria.

 

                                                                           PGS. TS. Lê Thu Hà

                                     Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Bulgaria TP Hà Nội